Σπερματέγχυση (IUI) & ανεξήγητη υπογονιμότητα

Όταν όλες οι βασικές εξετάσεις ενός ζευγαριού βγαίνουν φυσιολογικές αλλά η εγκυμοσύνη δεν έρχεται, μιλάμε για ανεξήγητη υπογονιμότητα. Είναι μια από τις πιο συχνές — και πιο απογοητευτικές — διαγνώσεις.

Η καλή είδηση είναι ότι δεν χρειάζεται πάντα να προχωρήσει κανείς αμέσως σε εξωσωματική. Για πολλά ζευγάρια, η σπερματέγχυση (IUI) είναι η σωστή πρώτη θεραπεία.

Τι είναι η ανεξήγητη υπογονιμότητα;

Ανεξήγητη ονομάζεται η υπογονιμότητα όταν, μετά από πλήρη βασικό έλεγχο, δεν βρίσκεται συγκεκριμένη αιτία: η ωοθυλακιορρηξία είναι φυσιολογική, οι σάλπιγγες βατές και το σπερμοδιάγραμμα εντός ορίων.

Δεν σημαίνει ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα» — σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται με τα σημερινά εργαλεία. Συχνά πρόκειται για συνδυασμό ήπιων παραγόντων, με την ηλικία της γυναίκας να παίζει κεντρικό ρόλο.

Τι είναι η σπερματέγχυση (IUI);

Στην IUI, το σπέρμα επεξεργάζεται στο εργαστήριο ώστε να συγκεντρωθούν τα πιο κινητικά σπερματοζωάρια, και τοποθετείται απευθείας μέσα στη μήτρα την ημέρα της ωοθυλακιορρηξίας, με έναν λεπτό καθετήρα. Είναι μια απλή, ανώδυνη διαδικασία που δεν απαιτεί αναισθησία.

Συνήθως συνδυάζεται με ήπια ωοθηκική διέγερση, ώστε να αναπτυχθούν ένα ή δύο ωοθυλάκια και να αυξηθεί λίγο η πιθανότητα σύλληψης.

Πότε προτείνεται η IUI αντί για εξωσωματική;

Αυτό αφορά ζευγάρια με ανεξήγητη υπογονιμότητα και σχετικά καλή πρόγνωση. Η IUI είναι λιγότερο επεμβατική και σαφώς οικονομικότερη από την εξωσωματική, και για πολλά ζευγάρια αποδίδει.

Έχει θέση η αναμονή (expectant management);

Ναι, σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Όταν η γυναίκα είναι νέα, η διάρκεια της υπογονιμότητας μικρή και η πρόγνωση καλή, ένα διάστημα στοχευμένης αναμονής μπορεί να είναι λογικό — αρκετές εγκυμοσύνες συμβαίνουν αυθόρμητα.

Η απόφαση για το πότε ξεκινά η ενεργός θεραπεία βασίζεται στην εξατομικευμένη πρόγνωση του ζευγαριού, κυρίως στην ηλικία της γυναίκας και στα χρόνια προσπάθειας.

Πόσους κύκλους IUI πριν την εξωσωματική;

Οι περισσότερες εγκυμοσύνες με IUI συμβαίνουν στους πρώτους τρεις έως τέσσερις κύκλους. Γενικά προτείνονται έως 3–6 κύκλοι· αν δεν επιτευχθεί εγκυμοσύνη, το επόμενο βήμα είναι η εξωσωματική.

Σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας ή με χαμηλότερη πρόγνωση, ο αριθμός των κύκλων IUI περιορίζεται, ώστε να μη χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;

Ο κύριος κίνδυνος της IUI με διέγερση είναι η πολύδυμη κύηση, αν αναπτυχθούν πολλά ωοθυλάκια. Γι’ αυτό χρησιμοποιούνται χαμηλές δόσεις γοναδοτροπινών και στενή υπερηχογραφική παρακολούθηση· αν αναπτυχθούν υπερβολικά πολλά ωοθυλάκια, ο κύκλος μπορεί να ακυρωθεί για ασφάλεια.

Κατά τα άλλα, η διαδικασία είναι ασφαλής, με ελάχιστη ενόχληση.

Σύνοψη

Για τα ζευγάρια με ανεξήγητη υπογονιμότητα και καλή πρόγνωση, η σπερματέγχυση με ήπια ωοθηκική διέγερση αποτελεί την τεκμηριωμένη πρώτη γραμμή θεραπείας, σύμφωνα με την ESHRE (2023) — πριν από την εξωσωματική. Είναι απλή, ασφαλής και οικονομική. Προτείνονται έως 3–6 κύκλοι, με προσοχή στην ηλικία της γυναίκας ώστε να μη χαθεί χρόνος. Αν δεν αποδώσει, η εξωσωματική είναι το επόμενο, αποτελεσματικό βήμα.

Πηγές: ESHRE, «Evidence-based guideline: unexplained infertility», Hum Reprod 2023· NICE Fertility problems: assessment and treatment (CG156).

⚕ Ιατρικά αξιολογημένο από Καθ. Στρατή Κολυμπιανάκη · Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης Α.Μ. 16340

ΆΡΘΡΟ 6 · ΓΥΝΑΙΚΕΊΕΣ ΠΑΘΉΣΕΙΣ & ΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ