Διερεύνηση υπογονιμότητας

⚕ Ιατρικά αξιολογημένο από Καθ. Στρατή Κολυμπιανάκη · Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης Α.Μ. 16340 · Τελευταία αναθεώρηση 6 Ιουλίου 2026

Η διερεύνηση δεν περιορίζεται στη γονιμότητα του ζευγαριού. Οργανώνεται γύρω από δύο άξονες, καθώς μια υγιής κύηση προϋποθέτει τη συνολική υγεία της μέλλουσας μητέρας.

1. Διερεύνηση της γονιμότητας του ζευγαριού. Ξεκινά όταν δεν επιτυγχάνεται εγκυμοσύνη μετά από 12 μήνες προσπάθειας — ή 6 μήνες αν η γυναίκα είναι από τα 35 και άνω. Στη γυναίκα: εκτίμηση ωοθηκικού αποθέματος (AMH από αιματολογικό έλεγχο, AFC με υπερηχογράφημα) και έλεγχος βατότητας σαλπίγγων με ανώδυνη σαλπιγγογραφία με αφρό. Στον άνδρα: ανάλυση σπέρματος.

2. Διερεύνηση της υγείας της μέλλουσας μητέρας. Αναγνώριση καταστάσεων που μπορεί να επηρεάσουν την έκβαση της κύησης, ώστε να αντιμετωπιστούν πριν τη σύλληψη — μαζί με γενικό προληπτικό έλεγχο πριν την έναρξη της εγκυμοσύνης.

Τα αποτελέσματα συζητούνται με γραπτή σύνοψη και σαφές πλάνο επόμενων βημάτων.

Τι να περιμένετε, βήμα προς βήμα. Η πρώτη επίσκεψη αφιερώνεται στο ιστορικό: διάρκεια προσπαθειών, κύκλος περιόδου, προηγούμενες κυήσεις ή αποβολές, χειρουργεία, φάρμακα και οικογενειακό ιστορικό. Δεν χρειάζεται να έχετε κάνει εξετάσεις πριν έρθετε· ό,τι υπάρχει ήδη το αξιοποιούμε, ό,τι λείπει το προγραμματίζουμε. Ο βασικός γυναικείος έλεγχος ολοκληρώνεται συνήθως μέσα σε έναν κύκλο: η AMH μετριέται οποιαδήποτε ημέρα, η καταμέτρηση ωοθυλακίων (AFC) στις πρώτες ημέρες του κύκλου, και η σαλπιγγογραφία μετά το τέλος της περιόδου και πριν την ωοθυλακιορρηξία. Το σπερμοδιάγραμμα γίνεται μετά από 2–5 ημέρες αποχής και, αν είναι παθολογικό, επαναλαμβάνεται σε 3 μήνες πριν εξαχθεί συμπέρασμα, γιατί η παραγωγή σπέρματος είναι ευμετάβλητη.

Γιατί μετράει η ηλικία και το ωοθηκικό απόθεμα. Η AMH και η AFC δεν προβλέπουν αν θα μείνετε έγκυος φυσιολογικά· εκτιμούν πόσα ωάρια απομένουν και βοηθούν να σχεδιαστεί σωστά η δόση φαρμάκων αν χρειαστεί εξωσωματική. Χαμηλή AMH σε νεαρή γυναίκα δεν σημαίνει αδυναμία σύλληψης, όπως και φυσιολογική AMH σε γυναίκα άνω των 40 δεν εξουδετερώνει την επίδραση της ηλικίας στην ποιότητα των ωαρίων. Γι’ αυτό κάθε αποτέλεσμα ερμηνεύεται πάντα μαζί με την ηλικία και το ιστορικό — ποτέ μεμονωμένα.

Πότε προχωράμε σε θεραπεία. Όταν η διερεύνηση εντοπίσει σαφή αιτία (π.χ. αποφραγμένες σάλπιγγες, σοβαρός ανδρικός παράγοντας, διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας), το πλάνο κατευθύνεται ανάλογα. Όταν όλες οι εξετάσεις είναι φυσιολογικές — ανεξήγητη υπογονιμότητα — η επιλογή ανάμεσα σε αναμονή, πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας με σπερματέγχυση ή εξωσωματική εξαρτάται κυρίως από την ηλικία της γυναίκας και τη διάρκεια της υπογονιμότητας, σύμφωνα με τις οδηγίες της ESHRE. Στόχος της διερεύνησης δεν είναι να κάνετε όσο το δυνατόν περισσότερες εξετάσεις, αλλά όσες αλλάζουν πραγματικά την απόφαση.

Βιβλιογραφία

  • ESHRE Guideline Group on Unexplained Infertility. Evidence-based guideline: unexplained infertility. Hum Reprod. 2023;38(10):1881–1890.
  • Practice Committee of the ASRM. Diagnostic evaluation of the infertile female: a committee opinion. Fertil Steril. (τελευταία έκδοση).