Κιρσοκήλη και γονιμότητα: πότε χειρουργείται

Η κιρσοκήλη είναι η διάταση των φλεβών μέσα στο όσχεο, κάτι σαν «κιρσοί» γύρω από τον όρχι. Είναι πολύ συχνή: απαντάται σε περίπου 15% των ανδρών του γενικού πληθυσμού και σε ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό ανδρών με προβλήματα γονιμότητας.

Το ερώτημα που ταλαιπωρεί πολλά ζευγάρια είναι απλό στη διατύπωση αλλά όχι στην απάντηση: πρέπει η κιρσοκήλη να χειρουργηθεί για να βελτιωθεί η γονιμότητα, ή όχι;

Πώς επηρεάζει η κιρσοκήλη τη γονιμότητα;

Η διάταση των φλεβών εμποδίζει τη φυσιολογική αποχέτευση του αίματος και αυξάνει τη θερμοκρασία στην περιοχή του όρχεος. Αυτό, μαζί με το οξειδωτικό στρες, μπορεί με τον καιρό να επηρεάσει την παραγωγή και την ποιότητα του σπέρματος.

Ωστόσο, η σχέση δεν είναι απόλυτη: πολλοί άνδρες με κιρσοκήλη έχουν απολύτως φυσιολογικό σπέρμα και τεκνοποιούν χωρίς κανένα πρόβλημα. Η ύπαρξη κιρσοκήλης, από μόνη της, δεν είναι λόγος για θεραπεία.

Ποια είναι η διαφορά κλινικής και υποκλινικής κιρσοκήλης;

Κλινική ονομάζεται η κιρσοκήλη που είναι ψηλαφητή κατά την κλινική εξέταση — ο γιατρός τη «νιώθει» με τα δάχτυλά του, ενίοτε μόνο όταν ο άνδρας βήχει ή σφίγγει την κοιλιά.

Υποκλινική είναι εκείνη που δεν ψηλαφάται και ανιχνεύεται μόνο τυχαία στο υπερηχογράφημα. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη για τη θεραπεία, γιατί, όπως θα δούμε, χειρουργείται μόνο η κλινική, ψηλαφητή κιρσοκήλη.

Πότε ενδείκνυται το χειρουργείο;

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, η αποκατάσταση της κιρσοκήλης εξετάζεται όταν συντρέχουν όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις: η κιρσοκήλη είναι κλινική (ψηλαφητή), το σπερμοδιάγραμμα είναι παθολογικό, το ζευγάρι έχει υπογονιμότητα και δεν υπάρχει άλλο σαφές αίτιο από την πλευρά της συντρόφου (ή αυτό αντιμετωπίζεται παράλληλα).

Αντίθετα, δεν συνιστάται χειρουργείο για υποκλινική κιρσοκήλη ούτε όταν το σπερμοδιάγραμμα είναι φυσιολογικό: σε αυτές τις περιπτώσεις δεν έχει αποδειχθεί όφελος.

Τι όφελος μπορεί να αναμένει κανείς;

Στους σωστά επιλεγμένους άνδρες, η αποκατάσταση της κιρσοκήλης μπορεί να βελτιώσει τις παραμέτρους του σπέρματος (αριθμό, κινητικότητα) και, σύμφωνα με μια ανασκόπηση Cochrane, ενδέχεται να αυξήσει και την πιθανότητα εγκυμοσύνης του ζευγαριού. Η βεβαιότητα των δεδομένων αυτών παραμένει, ωστόσο, μέτρια.

Είναι σημαντικό να υπάρχουν ρεαλιστικές προσδοκίες: το χειρουργείο δεν εγγυάται εγκυμοσύνη και τα αποτελέσματα στο σπέρμα χρειάζονται μήνες για να φανούν, καθώς η παραγωγή σπέρματος διαρκεί περίπου τρεις μήνες.

Πώς γίνεται η αποκατάσταση;

Υπάρχουν διάφορες τεχνικές: η μικροχειρουργική αποκατάσταση (υποβουβωνική, με χειρουργικό μικροσκόπιο), η λαπαροσκοπική προσέγγιση και ο εμβολισμός των φλεβών από επεμβατικό ακτινολόγο. Η μικροχειρουργική τεχνική θεωρείται από πολλούς η πιο ακριβής, με χαμηλά ποσοστά υποτροπής και επιπλοκών.

Πρόκειται για μικρής βαρύτητας επέμβαση, συνήθως ημερήσιας νοσηλείας. Η επιλογή της τεχνικής εξατομικεύεται ανάλογα με την περίπτωση και την εμπειρία του χειρουργού.

Υπάρχουν εναλλακτικές της χειρουργικής;

Ναι. Ανάλογα με τη σοβαρότητα του προβλήματος στο σπέρμα και την ηλικία της συντρόφου, η εξωσωματική με μικρογονιμοποίηση (ICSI) μπορεί να αποτελεί ταχύτερη ή αποτελεσματικότερη διαδρομή, ιδίως όταν ο χρόνος είναι περιοριστικός παράγοντας.

Η απόφαση για χειρουργείο, εξωσωματική ή συνδυασμό λαμβάνεται πάντα από κοινού, σταθμίζοντας τη σοβαρότητα του ανδρικού παράγοντα, την ηλικία και το ωοθηκικό απόθεμα της γυναίκας, και τις προτιμήσεις του ζευγαριού.

Σύνοψη

Η κιρσοκήλη είναι συχνή και μπορεί να επηρεάσει το σπέρμα, αλλά δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία. Το χειρουργείο ενδείκνυται μόνο όταν η κιρσοκήλη είναι κλινική (ψηλαφητή), το σπερμοδιάγραμμα παθολογικό και υπάρχει υπογονιμότητα· δεν συνιστάται για υποκλινική κιρσοκήλη ή φυσιολογικό σπέρμα. Στους σωστά επιλεγμένους άνδρες, η αποκατάσταση μπορεί να βελτιώσει το σπέρμα και ίσως τις πιθανότητες εγκυμοσύνης, με μέτρια βεβαιότητα. Εναλλακτικά, το ICSI αποτελεί μια αποτελεσματική διαδρομή. Η απόφαση είναι πάντα εξατομικευμένη.

⚕ Ιατρικά αξιολογημένο από Καθ. Στρατή Κολυμπιανάκη · Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης Α.Μ. 16340

ΆΡΘΡΟ 12 · ΑΝΔΡΙΚΉ ΥΠΟΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ