Πολύποδες & ενδομητρικές συμφύσεις

Η κοιλότητα της μήτρας είναι ο χώρος όπου θα εμφυτευθεί το έμβρυο. Δύο συχνές καταστάσεις που μπορούν να διαταράξουν αυτόν τον χώρο είναι οι πολύποδες του ενδομητρίου και οι ενδομητρικές συμφύσεις.

Και οι δύο εντοπίζονται και αντιμετωπίζονται με υστεροσκόπηση — μια ελάχιστα επεμβατική εξέταση μέσω του κόλπου, χωρίς τομές. Η σωστή εκτίμηση της κοιλότητας είναι σημαντικό κομμάτι του ελέγχου γονιμότητας.

Τι είναι οι πολύποδες του ενδομητρίου;

Οι πολύποδες είναι καλοήθεις εκβλαστήσεις του ενδομητρίου, του βλεννογόνου που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας. Μπορεί να είναι μονήρεις ή πολλαπλοί, μικροί ή μεγαλύτεροι, και συχνά δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα.

Ανακαλύπτονται συνήθως σε υπερηχογράφημα ή σε υστεροσκόπηση κατά τον έλεγχο υπογονιμότητας. Ένας πολύποδας μπορεί να λειτουργήσει σαν ξένο σώμα μέσα στην κοιλότητα, διαταράσσοντας την εμφύτευση, παρόμοια με τον τρόπο που ένα ενδομήτριο σπείραμα εμποδίζει την εγκυμοσύνη.

Βοηθά η αφαίρεση του πολύποδα (πολυποδεκτομή) στη γονιμότητα;

Για τους πολύποδες που εντοπίζονται πριν από θεραπεία υπογονιμότητας, η υστεροσκοπική αφαίρεση θεωρείται εύλογη. Μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε γυναίκες με πολύποδες που επρόκειτο να υποβληθούν σε σπερματέγχυση έδειξε σαφώς υψηλότερα ποσοστά εγκυμοσύνης μετά την πολυποδεκτομή σε σχέση με τη μη αφαίρεση.

Η επέμβαση είναι απλή, ασφαλής και γίνεται με ελαφρά μέθη ή και χωρίς. Εντούτοις, η γενικευμένη αφαίρεση κάθε μικρού, τυχαία ευρεθέντος πολύποδα σε ασυμπτωματικές γυναίκες δεν έχει την ίδια ισχυρή τεκμηρίωση· η απόφαση εξατομικεύεται.

Τι είναι οι ενδομητρικές συμφύσεις (σύνδρομο Asherman);

Οι ενδομητρικές συμφύσεις είναι ουλώδεις ταινίες ιστού που ενώνουν τα τοιχώματα της μήτρας μεταξύ τους, μερικώς ή ολικά. Όταν προκαλούν συμπτώματα, όπως μειωμένη ή απούσα περίοδο και υπογονιμότητα, η κατάσταση ονομάζεται σύνδρομο Asherman.

Η συχνότερη αιτία είναι τραυματισμός του ενδομητρίου, τυπικά μετά από απόξεση (κυρίως μετά από αποβολή ή τοκετό), λοίμωξη ή προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στη μήτρα. Οι συμφύσεις μειώνουν τον διαθέσιμο χώρο και τον υγιή ιστό για την εμφύτευση.

Πώς αντιμετωπίζονται οι συμφύσεις;

Η θεραπεία είναι η υστεροσκοπική λύση των συμφύσεων (adhesiolysis): υπό άμεση όραση, ο χειρουργός διαχωρίζει προσεκτικά τις ουλές ώστε να αποκατασταθεί ένα φυσιολογικό σχήμα της κοιλότητας.

Οι πιθανότητες σύλληψης μετά την επέμβαση εξαρτώνται πολύ από τη βαρύτητα των συμφύσεων: οι γυναίκες που επανακτούν φυσιολογική περίοδο και κοιλότητα έχουν σαφώς καλύτερη πρόγνωση από εκείνες με σοβαρές, εκτεταμένες συμφύσεις ή επανεμφάνιση της βλάβης.

Επανεμφανίζονται οι συμφύσεις μετά τη θεραπεία;

Δυστυχώς, ναι — ιδίως στις σοβαρές μορφές. Η επανεμφάνιση των συμφύσεων είναι ένα από τα κύρια προβλήματα. Για την πρόληψη χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι, όπως μηχανικοί φραγμοί, ζελέ υαλουρονικού οξέος και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, μια δεύτερη υστεροσκόπηση ελέγχου («second-look») λίγες εβδομάδες αργότερα.

Καμία μέθοδος δεν εξαλείφει πλήρως τον κίνδυνο. Γι’ αυτό η αρχική επέμβαση πρέπει να γίνεται προσεκτικά και από έμπειρα χέρια, και η αποφυγή περιττών αποξέσεων παραμένει η καλύτερη πρόληψη.

Πρέπει κάθε γυναίκα να κάνει υστεροσκόπηση πριν την εξωσωματική;

Όχι ως ρουτίνα. Σε γυναίκες με φυσιολογικό υπερηχογράφημα και χωρίς ενδείξεις, η γενικευμένη υστεροσκόπηση πριν από κάθε εξωσωματική δεν έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει τα ποσοστά γέννησης, και οι κατευθυντήριες οδηγίες δεν τη συνιστούν αδιακρίτως.

Η υστεροσκόπηση ενδείκνυται όταν υπάρχει υποψία πολύποδα, ινομυώματος, συμφύσεων ή άλλης ανωμαλίας της κοιλότητας στον υπέρηχο, ή μετά από επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εμφύτευσης. Στοχευμένη χρήση, όχι ρουτίνα.

Σύνοψη

Οι πολύποδες του ενδομητρίου και οι ενδομητρικές συμφύσεις (σύνδρομο Asherman) διαταράσσουν την κοιλότητα όπου εμφυτεύεται το έμβρυο. Η υστεροσκοπική αφαίρεση πολύποδα πριν από θεραπεία υπογονιμότητας μπορεί να αυξήσει τα ποσοστά εγκυμοσύνης, όπως έδειξε τυχαιοποιημένη μελέτη. Οι συμφύσεις αντιμετωπίζονται με υστεροσκοπική λύση, με πρόγνωση που εξαρτάται από τη βαρύτητά τους και κίνδυνο επανεμφάνισης. Η υστεροσκόπηση είναι στοχευμένο εργαλείο, όχι εξέταση ρουτίνας για κάθε ασθενή.

⚕ Ιατρικά αξιολογημένο από Καθ. Στρατή Κολυμπιανάκη · Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης Α.Μ. 16340

ΆΡΘΡΟ 24 · ΓΥΝΑΙΚΕΊΕΣ ΠΑΘΉΣΕΙΣ & ΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ