Αδενομύωση και εξωσωματική

Η αδενομύωση είναι μια πάθηση κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο εισχωρεί μέσα στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας. Παλαιότερα διαγιγνωσκόταν μόνο μετά από υστερεκτομή· σήμερα εντοπίζεται με υπερηχογράφημα και μαγνητική τομογραφία.

Συχνά συνυπάρχει με την ενδομητρίωση και μπορεί να προκαλεί έντονη περίοδο και πόνο. Το ερώτημα που αφορά τα ζευγάρια είναι πόσο επηρεάζει την εξωσωματική — και τι μπορούμε ρεαλιστικά να κάνουμε γι’ αυτό.

Τι είναι η αδενομύωση και πόσο συχνή είναι στην υπογονιμότητα;

Στην αδενομύωση, αδένες και στρώμα του ενδομητρίου βρίσκονται μέσα στο μυομήτριο, το μυϊκό τοίχωμα της μήτρας. Αυτό προκαλεί διόγκωση της μήτρας, χρόνια φλεγμονή και διαταραχή των φυσιολογικών συσπάσεών της.

Η συχνότητά της στις γυναίκες με υπογονιμότητα εκτιμάται περίπου στο 20–25%, με σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με τα κριτήρια της διάγνωσης και την ηλικία. Είναι συχνότερη σε γυναίκες μεγαλύτερης αναπαραγωγικής ηλικίας.

Πώς επηρεάζει η αδενομύωση την εξωσωματική;

Τα δεδομένα δεν είναι απόλυτα ομοιογενή, όμως στο σύνολό τους η αδενομύωση συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά εμφύτευσης, υψηλότερα ποσοστά αποβολής και τελικά χαμηλότερο ποσοστό γέννησης σε σχέση με γυναίκες χωρίς αδενομύωση.

Οι πιθανοί μηχανισμοί περιλαμβάνουν το φλεγμονώδες περιβάλλον της μήτρας, τη μειωμένη υποδεκτικότητα του ενδομητρίου και τις μη φυσιολογικές, υπερβολικές συσπάσεις της μήτρας που μπορεί να δυσχεραίνουν την εμφύτευση.

Πόσο ισχυρή είναι η επιστημονική τεκμηρίωση;

Εδώ χρειάζεται ειλικρίνεια. Η τεκμηρίωση για την αδενομύωση και την εξωσωματική είναι περιορισμένη: οι μελέτες είναι κυρίως αναδρομικές, με μικρό αριθμό ασθενών και διαφορετικά κριτήρια διάγνωσης. Επιπλέον, η αδενομύωση συχνά συνυπάρχει με ενδομητρίωση και προχωρημένη ηλικία, που δυσχεραίνουν την ερμηνεία.

Γι’ αυτό, ενώ η γενική τάση δείχνει δυσμενέστερα αποτελέσματα, δεν διαθέτουμε ισχυρές τυχαιοποιημένες μελέτες που να καθορίζουν με βεβαιότητα τη βέλτιστη αντιμετώπιση. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση την υπάρχουσα, ατελή γνώση.

Τι ρόλο έχει το «υπερμακρύ» πρωτόκολλο με ανάλογα GnRH;

Μια στρατηγική που χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες περιπτώσεις είναι η προκαταρκτική «καταστολή» της μήτρας με ανάλογα GnRH για δύο έως τρεις μήνες πριν την εμβρυομεταφορά — το λεγόμενο υπερμακρύ πρωτόκολλο. Στόχος είναι η μείωση της φλεγμονής και του μεγέθους της μήτρας πριν την εμφύτευση.

Ορισμένες μελέτες, κυρίως αναδρομικές, δείχνουν βελτίωση των ποσοστών εγκυμοσύνης και μείωση των αποβολών με αυτή την προσέγγιση σε γυναίκες με αδενομύωση. Η τεκμηρίωση παραμένει περιορισμένη, γι’ αυτό το πρωτόκολλο εφαρμόζεται εξατομικευμένα και όχι ως γενικός κανόνας.

Υπάρχουν άλλες θεραπευτικές επιλογές;

Η στρατηγική «κατάψυξη όλων των εμβρύων» με μεταγενέστερη μεταφορά κατεψυγμένου εμβρύου, αφού πρώτα βελτιστοποιηθεί το περιβάλλον της μήτρας, χρησιμοποιείται συχνά σε γυναίκες με αδενομύωση. Σε σοβαρές, εστιασμένες μορφές, ορισμένα κέντρα εξετάζουν χειρουργική αφαίρεση, αλλά αυτό ενέχει κινδύνους για τη μήτρα και δεν αποτελεί τυποποιημένη πρακτική.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι πολλές γυναίκες με αδενομύωση επιτυγχάνουν εγκυμοσύνη με εξωσωματική. Η πάθηση μειώνει τις πιθανότητες, δεν τις μηδενίζει, και η αντιμετώπιση σχεδιάζεται εξατομικευμένα.

Τι να συζητήσω με τον γιατρό μου;

Ζητήστε μια σαφή εικόνα: πόσο εκτεταμένη είναι η αδενομύωση στον υπέρηχο ή τη μαγνητική, αν συνυπάρχει ενδομητρίωση, και πώς αυτά επηρεάζουν τη δική σας πρόγνωση με βάση την ηλικία και το ωοθηκικό απόθεμα.

Ζητήστε επίσης να σας εξηγηθεί με ειλικρίνεια πού η τεκμηρίωση είναι ισχυρή και πού περιορισμένη. Ένα ρεαλιστικό, εξατομικευμένο σχέδιο είναι καλύτερο από υποσχέσεις που δεν στηρίζονται σε δεδομένα.

Σύνοψη

Η αδενομύωση συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά εμφύτευσης, περισσότερες αποβολές και χαμηλότερο ποσοστό γέννησης στην εξωσωματική, αν και η τεκμηρίωση είναι περιορισμένη και συχνά συγχέεται με την ενδομητρίωση και την ηλικία. Το υπερμακρύ πρωτόκολλο με ανάλογα GnRH και η στρατηγική κατάψυξης όλων των εμβρύων χρησιμοποιούνται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, με ενθαρρυντικά αλλά όχι οριστικά δεδομένα. Πολλές γυναίκες με αδενομύωση τεκνοποιούν με εξωσωματική· η αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη και ειλικρινής ως προς τα όρια της γνώσης.

Πηγές: Vlahos και συν. και συστηματικές ανασκοπήσεις για την επίδραση της αδενομύωσης στα αποτελέσματα της εξωσωματικής (Human Reproduction Update, Reproductive BioMedicine Online)· μελέτες υπερμακρού πρωτοκόλλου με ανάλογα GnRH σε αδενομύωση (Frontiers in Endocrinology).

⚕ Ιατρικά αξιολογημένο από Καθ. Στρατή Κολυμπιανάκη · Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης Α.Μ. 16340

ΆΡΘΡΟ 22 · ΓΥΝΑΙΚΕΊΕΣ ΠΑΘΉΣΕΙΣ & ΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ