Ινομυώματα μήτρας και γονιμότητα

Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι του μυϊκού τοιχώματος της μήτρας και από τις πιο συχνές γυναικολογικές παθήσεις — έως και μία στις δύο γυναίκες θα εμφανίσει ινομύωμα κάποια στιγμή στη ζωή της. Πολλά ινομυώματα δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτονται τυχαία σε έναν υπέρηχο.

Το ερώτημα που απασχολεί σωστά κάθε γυναίκα που θέλει να τεκνοποιήσει είναι ένα: επηρεάζει το ινομύωμά μου τη γονιμότητά μου, και χρειάζεται να αφαιρεθεί; Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από τη θέση του, όχι απλώς από το μέγεθός του.

Πόσο συχνά είναι τα ινομυώματα και ποια σημασία έχει η θέση τους;

Τα ινομυώματα ταξινομούνται με βάση τη θέση τους στο τοίχωμα της μήτρας. Τα υποβλεννογόνια προβάλλουν μέσα στην κοιλότητα της μήτρας. Τα ενδοτοιχωματικά βρίσκονται μέσα στο μυϊκό τοίχωμα. Τα υπορογόνια αναπτύσσονται προς την εξωτερική επιφάνεια της μήτρας.

Αυτή ακριβώς η ταξινόμηση καθορίζει και τη σχέση τους με τη γονιμότητα. Ένα ινομύωμα που παραμορφώνει την κοιλότητα της μήτρας μπορεί να εμποδίσει την εμφύτευση του εμβρύου, ενώ ένα ινομύωμα που αναπτύσσεται προς τα έξω συνήθως δεν έχει καμία επίδραση.

Ποια ινομυώματα βλάπτουν πραγματικά τη γονιμότητα;

Η σαφέστερη τεκμηρίωση αφορά τα ινομυώματα που παραμορφώνουν την κοιλότητα της μήτρας — κυρίως τα υποβλεννογόνια. Οι γυναίκες με τέτοια ινομυώματα εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά εμφύτευσης, κλινικής εγκυμοσύνης και γέννησης, καθώς και υψηλότερα ποσοστά αποβολής.

Αντίθετα, τα υπορογόνια ινομυώματα δεν φαίνεται να επηρεάζουν τη γονιμότητα και η αφαίρεσή τους δεν βελτιώνει τα αποτελέσματα. Το μέγεθος και ο αριθμός των ινομυωμάτων μετράνε, αλλά η θέση σε σχέση με την κοιλότητα παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας.

Και τα ενδοτοιχωματικά ινομυώματα που δεν παραμορφώνουν την κοιλότητα;

Εδώ τα δεδομένα είναι πιο αμφιλεγόμενα. Ορισμένες μελέτες συνδέουν τα ενδοτοιχωματικά ινομυώματα που δεν παραμορφώνουν την κοιλότητα με ελαφρώς χαμηλότερα ποσοστά εγκυμοσύνης στην εξωσωματική, ιδίως όταν είναι μεγάλα ή πολλαπλά· άλλες δεν βρίσκουν σαφή διαφορά.

Επειδή η απόδειξη ότι η αφαίρεσή τους βελτιώνει τα ποσοστά γέννησης είναι περιορισμένη, η χειρουργική αντιμετώπιση των ενδοτοιχωματικών ινομυωμάτων χωρίς παραμόρφωση της κοιλότητας δεν αποφασίζεται αυτόματα. Ζυγίζεται το πιθανό όφελος έναντι των κινδύνων της επέμβασης, εξατομικευμένα.

Πότε συνιστάται η αφαίρεση του ινομυώματος (ινομυωματεκτομή);

Για τα ινομυώματα που παραμορφώνουν την κοιλότητα, η ινομυωματεκτομή θεωρείται λογική επιλογή πριν από την προσπάθεια εγκυμοσύνης ή την εξωσωματική. Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα αφαιρούνται συνήθως υστεροσκοπικά, από τον κόλπο, χωρίς τομές στην κοιλιά.

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της ASRM, στις γυναίκες με ινομυώματα που παραμορφώνουν την κοιλότητα η ινομυωματεκτομή μπορεί να βελτιώσει τα ποσοστά εγκυμοσύνης. Η απόφαση λαμβάνεται σταθμίζοντας τα συμπτώματα, την ηλικία, το ωοθηκικό απόθεμα και τους στόχους γονιμότητας της κάθε γυναίκας.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι και το χρονοδιάγραμμα της ινομυωματεκτομής;

Η ινομυωματεκτομή είναι ασφαλής επέμβαση, όμως δεν είναι αθώα. Ανάλογα με το είδος και τη θέση, ενέχει κινδύνους όπως αιμορραγία, δημιουργία συμφύσεων και, στις επεμβάσεις στο μυϊκό τοίχωμα, εξασθένηση της μήτρας που μπορεί να επηρεάσει μελλοντικό τοκετό.

Μετά από ινομυωματεκτομή στο μυϊκό τοίχωμα συνήθως συνιστάται ένα διάστημα αναμονής πριν την προσπάθεια εγκυμοσύνης, και σε ορισμένες περιπτώσεις καισαρική τομή. Το ακριβές χρονοδιάγραμμα εξατομικεύεται.

Πρέπει να αφαιρώ κάθε ινομύωμα πριν την εξωσωματική;

Όχι. Η αφαίρεση κάθε ινομυώματος «για σιγουριά» δεν έχει τεκμηρίωση και μπορεί να καθυστερήσει άσκοπα τη θεραπεία ή να προσθέσει χειρουργικό κίνδυνο. Τα υπορογόνια και τα μικρά ενδοτοιχωματικά ινομυώματα που δεν αγγίζουν την κοιλότητα συνήθως παρακολουθούνται, χωρίς επέμβαση.

Η σωστή προσέγγιση είναι εξατομικευμένη: εκτίμηση με υπερηχογράφημα ή, όπου χρειάζεται, με μαγνητική τομογραφία και υστεροσκόπηση, ώστε να διαπιστωθεί αν πράγματι επηρεάζεται η κοιλότητα, και μόνο τότε απόφαση για χειρουργείο.

Σύνοψη

Δεν είναι όλα τα ινομυώματα ίδια για τη γονιμότητα. Καθοριστική είναι η θέση: τα ινομυώματα που παραμορφώνουν την κοιλότητα της μήτρας (κυρίως τα υποβλεννογόνια) μειώνουν τα ποσοστά εγκυμοσύνης και η αφαίρεσή τους μπορεί να βοηθήσει· τα υπορογόνια δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα· για τα ενδοτοιχωματικά χωρίς παραμόρφωση της κοιλότητας η τεκμηρίωση είναι περιορισμένη και αμφιλεγόμενη. Η αφαίρεση κάθε ινομυώματος «για σιγουριά» δεν δικαιολογείται. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα.

⚕ Ιατρικά αξιολογημένο από Καθ. Στρατή Κολυμπιανάκη · Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης Α.Μ. 16340

ΆΡΘΡΟ 21 · ΓΥΝΑΙΚΕΊΕΣ ΠΑΘΉΣΕΙΣ & ΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ