Τελικά, η «ψυχολογία» έχει σημασία;

Πολλές μελέτες διερευνούν τη σημασία του ψυχολογικού παράγοντα στην επιτυχία των θεραπειών για την υπογονιμότητα. Όταν λέμε όμως ότι «η ψυχολογία παίζει ρόλο», τι ακριβώς εννοούμε;

Αναφερόμαστε σε ένα σύνολο συναισθηματικών και κοινωνικών παραγόντων που αλληλεπιδρούν με τρόπο σύνθετο. Μπορούν να επηρεάσουν τη διαδικασία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μέσα από βιολογικούς μηχανισμούς που έχουμε αρχίσει να κατανοούμε — αλλά η επίδρασή τους δεν είναι πάντοτε η αναμενόμενη.

Πώς επηρεάζεται η επικοινωνία μέσα στο ζευγάρι;

Πολλά ζευγάρια οδηγούνται σε έναν φαύλο κύκλο «μυστικών» σκέψεων και συναισθημάτων, που κάνει την επικοινωνία ακόμα πιο δύσκολη, αυξάνει το στρες, και περιορίζει τις διεξόδους με τις οποίες ο καθένας διαχειρίζεται τη δύσκολη κατάσταση. Συχνά εμφανίζεται και ένας κύκλος θυμού-ενοχών, όταν ο ένας επιρρίπτει ευθύνες στον άλλον για το πρόβλημα της υπογονιμότητας.

Τι συμβαίνει με συνήθειες όπως το κάπνισμα ή το βάρος;

Βλαπτικές συνήθειες — κάπνισμα, κακή διατροφή, περιττά κιλά — επηρεάζουν τη γονιμότητα. Στην περίπτωση της υπογονιμότητας, όμως, το άτομο δυσκολεύεται περισσότερο να τις αλλάξει, γιατί συχνά αποτελούν τον μηχανισμό με τον οποίο διαχειρίζεται και «αντέχει» το ίδιο το πρόβλημα.

Έχει σημασία ο τρόπος που διαχειρίζομαι τις δύσκολες στιγμές;

Ναι. Η κοινή αντίληψη ότι «το να εκφράζεις τα συναισθήματά σου οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα» δεν ισχύει απαραίτητα στην περίπτωση της υπογονιμότητας. Τα δεδομένα δείχνουν ότι τεχνικές που αποσπούν την προσοχή (distractions) — αθλητισμός, ενδιαφέροντα έξω από τη θεραπεία, εργασία που δίνει νόημα — μπορεί να βοηθούν περισσότερο από τη συνεχή ενασχόληση με το πρόβλημα.

Έχουν ρόλο το άγχος και η κατάθλιψη;

Συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης συχνά συνυπάρχουν με την υπογονιμότητα — είτε προϋπάρχουν, είτε εμφανίζονται ως αντίδραση στη διάγνωση. Είτε φτάνουν σε σημείο να πληρούν τα κριτήρια για κλινική διάγνωση, είτε όχι, μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την έκβαση της θεραπείας — και είναι ο πιο συχνός λόγος που ένα ζευγάρι διακόπτει τη διαδικασία πριν φτάσει σε εγκυμοσύνη.

Έχει το στρες άμεση επίπτωση στην επιτυχία της θεραπείας;

Τα δεδομένα δεν είναι ξεκάθαρα. Το στρες ενός κύκλου εξωσωματικής δεν φαίνεται να μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εγκυμοσύνης σε εκείνη την προσπάθεια. Ωστόσο, το χρόνιο στρες της υπογονιμότητας μπορεί να συμβάλλει στο ίδιο το πρόβλημα γονιμότητας από την αρχή, και επηρεάζει την ψυχική αντοχή για επόμενες προσπάθειες.

Πώς επηρεάζεται η αυτοεκτίμηση;

Πολλές γυναίκες και άντρες βιώνουν αίσθηση προσωπικής ανεπάρκειας που συνδέεται με την αδυναμία τεκνοποίησης. Το σώμα τους «δεν κάνει αυτό που θα έπρεπε», η αυτοεικόνα τους κλονίζεται, και συχνά αυτό μεταφέρεται σε όλους τους τομείς της ζωής — επαγγελματικό, κοινωνικό, οικογενειακό.

Τι αλλάζει στη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού;

Η υπογονιμότητα και οι θεραπείες της επηρεάζουν συχνά αρνητικά τη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού. Οι σεξουαλικές σχέσεις μπορεί να γίνονται με μοναδικό σκοπό την αναπαραγωγή και να ακολουθούν αυστηρό πρόγραμμα, ή να μειώνονται λόγω ιατρικών περιορισμών και αυξομειώσεων στη libido. Αυτό δημιουργεί δεύτερο επίπεδο έντασης μέσα στη σχέση.

Πώς αντιμετωπίζονται το οικονομικό βάρος και τα διλήμματα;

Οι προσπάθειες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι δαπανηρές και το κόστος συσσωρεύεται με κάθε αποτυχημένη προσπάθεια. Παράλληλα, τα ζευγάρια καλούνται να πάρουν δύσκολες αποφάσεις: αν και πότε να ξεκινήσουν, πόσες προσπάθειες να κάνουν, πώς να επιλέξουν ανάμεσα σε εναλλακτικές όπως υιοθεσία, δωρεά ωαρίων ή σπερματοζωαρίων. Η ψυχολογική στήριξη βοηθάει το ζευγάρι να επεξεργαστεί αυτές τις αποφάσεις χωρίς οι ίδιες να γίνουν πηγή σύγκρουσης.

Η ψυχολογική υποστήριξη στην υπογονιμότητα δεν είναι θεραπεία γονιμότητας. Είναι τρόπος να μη χάσετε ο ένας τον άλλον όσο προσπαθείτε να γίνετε γονείς.