Εξωσωματική γονιμοποίηση σε φυσικό κύκλο πότε και πως?

Στον φυσικό κύκλο δεν χρειάζονται φάρμακα. Περιμένουμε το ωοθυλάκιο που μεγαλώνει φυσιολογικά κάθε μήνα και, όταν ωριμάσει, παίρνουμε το ωάριο. Όλα τα υπόλοιπα γίνονται όπως στην κλασσική εξωσωματική.

Τι είναι ο τροποποιημένος φυσικός κύκλος (modified natural cycle, mNC-IVF);

Στον «καθαρό» φυσικό κύκλο, η ορμόνη LH μπορεί να ανέβει πολύ νωρίς και το ωοθυλάκιο να χαθεί πριν προλάβουμε να κάνουμε την ωοληψία. Για να το αποφύγουμε, σήμερα προτιμάμε τον τροποποιημένο φυσικό κύκλο: για 2-3 ημέρες πριν την ωοληψία δίνουμε έναν ανταγωνιστή GnRH (που κρατάει την LH χαμηλά) μαζί με μικρή δόση FSH (που βοηθάει το ωοθυλάκιο να ωριμάσει). Έτσι ακυρώνονται πολύ λιγότεροι κύκλοι, χωρίς να επιβαρύνεται η γυναίκα.

Σε ποιες γυναίκες απευθύνεται;

Ο φυσικός κύκλος μπορεί να είναι καλή επιλογή σε τέσσερις περιπτώσεις. Πρώτον, σε γυναίκες με χαμηλό ωοθηκικό δυναμικό που σε προηγούμενες προσπάθειες δεν αντέδρασαν στα φάρμακα: αφού οι ενέσεις FSH δεν δίνουν περισσότερα ωοθυλάκια, ο φυσικός κύκλος δίνει το ίδιο αποτέλεσμα χωρίς το κόστος και την ταλαιπωρία της διέγερσης. Δεύτερον, σε γυναίκες με πολύ υψηλή FSH (πάνω από 25 IU/L), γιατί η δική τους FSH είναι ήδη ανεβασμένη και επιπλέον ενέσεις δεν προσφέρουν τίποτα. Τρίτον, σε γυναίκες που δεν θέλουν φάρμακα διέγερσης για προσωπικούς, ηθικούς ή θρησκευτικούς λόγους. Τέταρτον, σε γυναίκες που για ιατρικούς λόγους δεν πρέπει να κάνουν διέγερση — για παράδειγμα, με ιστορικό καρκίνου που εξαρτάται από ορμόνες.

Ποια είναι τα ποσοστά επιτυχίας;

Τα ποσοστά γέννησης ζώντος νεογνού ανά κύκλο που ξεκινά είναι σημαντικά χαμηλότερα από εκείνα της κλασσικής εξωσωματικής — περίπου 5-10% για τον φυσικό κύκλο, έναντι 25-35% για τη συμβατική IVF σε γυναίκες ανάλογης ηλικίας. Σωρευτικά, μετά από αρκετούς διαδοχικούς κύκλους, το ποσοστό μπορεί να προσεγγίσει εκείνο της συμβατικής εξωσωματικής σε γυναίκες με καλή πρόγνωση, με τίμημα όμως τον χρόνο που απαιτείται.

Ποια είναι τα μειονεκτήματα;

Στον φυσικό κύκλο, μόνο μία στις τρεις περίπου γυναίκες θα φτάσει στην εμβρυομεταφορά. Η αλυσίδα από την ωοθυλακιορρηξία μέχρι την εμβρυομεταφορά μπορεί να διακοπεί σε πολλά σημεία: πρόωρη αιχμή LH και απώλεια του ωοθυλακίου πριν την ωοληψία, αποτυχία ανεύρεσης του ωαρίου στην ωοληψία, αποτυχία γονιμοποίησης, ή έμβρυο μη κατάλληλο για μεταφορά. Όλα αυτά συμβαίνουν και στην κλασσική εξωσωματική, αλλά εκεί η ύπαρξη πολλαπλών ωαρίων αντισταθμίζει τις απώλειες.

Έχει νόημα η συσσώρευση εμβρύων από πολλαπλούς φυσικούς κύκλους;

Σήμερα, με τη μέθοδο της υαλοποίησης, πάνω από 95% των εμβρύων επιβιώνουν μετά την απόψυξη. Έτσι, μπορούμε να κάνουμε αρκετούς φυσικούς κύκλους, να καταψύχουμε το έμβρυο κάθε φορά, και να τα μεταφέρουμε αργότερα ένα-ένα. Η προσέγγιση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν προγραμματίζεται προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος (PGT-A), που χρειάζεται μερικά εμβρύα στο στάδιο της βλαστοκύστης για να έχει αξία.

Παρά τα παραπάνω, η εναλλακτική στρατηγική — εμβρυομεταφορά κάθε εμβρύου σε φρέσκο κύκλο όποτε προκύπτει — διατηρεί ένα σημαντικό κλινικό πλεονέκτημα: η γυναίκα δεν χρειάζεται να αναμένει τη συγκέντρωση πολλαπλών εμβρύων για να δοκιμάσει εγκυμοσύνη και μπορεί να επανεκτιμήσει τον σχεδιασμό της μετά από κάθε προσπάθεια. Η επιλογή ανάμεσα στις δύο στρατηγικές γίνεται με βάση τους ατομικούς στόχους και χρονικούς περιορισμούς του ζευγαριού — όχι ως καθολικός κανόνας.

Ο φυσικός κύκλος εξωσωματικής γονιμοποίησης δεν είναι «καλύτερος» ή «χειρότερος» από την κλασσική — είναι μια διαφορετική θεραπευτική στρατηγική για συγκεκριμένες ομάδες γυναικών. Η σωστή επιλογή προϋποθέτει ρεαλιστική ενημέρωση για τα ποσοστά επιτυχίας, τα μειονεκτήματα, και τις διαθέσιμες παραλλαγές (συμπεριλαμβανομένου του τροποποιημένου φυσικού κύκλου).

Σύνοψη.
Ο φυσικός κύκλος εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι μια ρεαλιστική επιλογή για γυναίκες με χαμηλό ωοθηκικό δυναμικό που δεν αποκρίνονται στη φαρμακευτική διέγερση, γυναίκες με πολύ υψηλή FSH, ή γυναίκες που επιθυμούν να αποφύγουν τη διέγερση για προσωπικούς ή ιατρικούς λόγους. Ο τροποποιημένος φυσικός κύκλος (με GnRH ανταγωνιστή και μικρή δόση FSH) είναι σήμερα ο προτιμητέος τύπος, με χαμηλότερα ποσοστά ακυρώσεων. Τα ποσοστά γέννησης ανά κύκλο είναι χαμηλά, αλλά σωρευτικά μπορεί να προσεγγίσουν εκείνα της συμβατικής IVF σε γυναίκες με καλή πρόγνωση. Χάρη στην υαλοποίηση, μπορούμε επίσης να συγκεντρώνουμε εμβρύα από πολλούς διαδοχικούς κύκλους και να τα χρησιμοποιούμε αργότερα.