Τεχνητοί γαμέτες: ωάρια και σπερματοζωάρια από βλαστοκύτταρα

Μία από τις πιο εντυπωσιακές γραμμές έρευνας είναι η δημιουργία ωαρίων και σπερματοζωαρίων στο εργαστήριο, ξεκινώντας από απλά κύτταρα του σώματος. Ονομάζεται in vitro γαμετογένεση (IVG).

Αν πετύχει με ασφάλεια σε ανθρώπους, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τις επιλογές για όσους δεν έχουν δικούς τους γαμέτες.

Τι είναι οι τεχνητοί γαμέτες;

Είναι ωάρια ή σπερματοζωάρια που παράγονται εργαστηριακά από επαγόμενα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα (iPSCs) — κύτταρα του σώματος που «επαναπρογραμματίζονται» ώστε να μπορούν να γίνουν οποιοσδήποτε ιστός.

Για ποιους θα μπορούσαν να είναι σημαντικοί;

Για γυναίκες χωρίς ωάρια (π.χ. μετά από ογκολογική θεραπεία ή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια), για άνδρες χωρίς σπερματοζωάρια, καθώς και για ομόφυλα ζευγάρια που θα επιθυμούσαν γενετικό δεσμό και με τους δύο γονείς.

Έχει γίνει σε ανθρώπους;

Όχι για δημιουργία εγκυμοσύνης. Σε ποντίκια έχουν γεννηθεί υγιή απόγονα από τεχνητούς γαμέτες. Σε ανθρώπινα κύτταρα έχουν γίνει σημαντικά αρχικά βήματα, αλλά η δημιουργία ώριμων, λειτουργικών γαμετών παραμένει πειραματική.

Ποια εμπόδια και ερωτήματα παραμένουν;

Πρέπει να αποδειχθεί η ασφάλεια και η γενετική σταθερότητα των κυττάρων. Παράλληλα, υπάρχουν σημαντικά νομικά και ηθικά ζητήματα που πρέπει να απαντηθούν πριν από οποιαδήποτε κλινική εφαρμογή.

Το βασικό μήνυμα

Οι τεχνητοί γαμέτες είναι μια συναρπαστική προοπτική, όχι όμως σημερινή θεραπεία. Βρίσκονται στο στάδιο της έρευνας και θα χρειαστούν χρόνια αυστηρών ελέγχων πριν συζητηθεί η ασφαλής εφαρμογή τους.