IVF add-ons: ποιες πρόσθετες τεχνικές έχουν πραγματικό όφελος

Γύρω από την κλασική εξωσωματική έχει αναπτυχθεί ένα πλήθος «πρόσθετων» τεχνικών και εξετάσεων — τα λεγόμενα add-ons. Συχνά προσφέρονται με την υπόσχεση αυξημένων πιθανοτήτων επιτυχίας και με επιπλέον κόστος.

Το κρίσιμο ερώτημα για κάθε ζευγάρι είναι: ποια από αυτά έχουν πραγματικά τεκμηριωμένο όφελος, και ποια απλώς προσθέτουν κόστος και ελπίδα χωρίς απόδειξη;

Τι είναι τα add-ons;

Add-ons ονομάζονται οι πρόσθετες διαδικασίες που προσφέρονται πέραν της βασικής εξωσωματικής: εργαστηριακές τεχνικές (π.χ. υποβοηθούμενη εκκόλαψη, ειδικά καλλιεργητικά υλικά), εξετάσεις (π.χ. έλεγχος υποδεκτικότητας ενδομητρίου), φαρμακευτικές ή ανοσολογικές θεραπείες, και τεχνολογίες απεικόνισης εμβρύων.

Δεν είναι όλα τα add-ons ίδια. Άλλα στηρίζονται σε καλή τεκμηρίωση για συγκεκριμένες ομάδες ασθενών και άλλα σε ελάχιστη ή καθόλου.

Πώς αξιολογούνται;

Παρόμοιο σύστημα χρησιμοποιεί και η βρετανική ρυθμιστική αρχή HFEA, με ένα «φανάρι» (πράσινο–κίτρινο–κόκκινο). Το βασικό συμπέρασμα και των δύο είναι κοινό: για την πλειονότητα των add-ons, λείπουν δεδομένα υψηλής ποιότητας που να αποδεικνύουν αύξηση των γεννήσεων.

Ποια add-ons δεν συνιστώνται για γενική χρήση;

Για τον γενικό πληθυσμό ασθενών, δεν συνιστώνται ως ρουτίνα, μεταξύ άλλων: η υποβοηθούμενη εκκόλαψη (assisted hatching), ο «τραυματισμός» του ενδομητρίου (endometrial scratching), η γενικευμένη χρήση του PGT-A σε όλες τις ασθενείς, ο έλεγχος υποδεκτικότητας ενδομητρίου (ERA) στη γενική περίπτωση, οι εγχύσεις PRP, και οι ανοσολογικές θεραπείες (intralipids, κορτικοστεροειδή, ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη, θεραπείες για «NK κύτταρα»).

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι απαραίτητα επιβλαβή· σημαίνει ότι δεν έχει αποδειχθεί πως αυξάνουν τις πιθανότητες να αποκτήσετε παιδί, ενώ επιβαρύνουν οικονομικά και ενίοτε σωματικά.

Ποια μπορούν να εξεταστούν σε επιλεγμένες περιπτώσεις;

Ορισμένα add-ons μπορούν να εξεταστούν για συγκεκριμένες ομάδες, πάντα με σαφή ενημέρωση. Το PGT-A, για παράδειγμα, δεν αυξάνει το συνολικό ποσοστό γέννησης ανά κύκλο, αλλά μπορεί να μειώσει τις αποβολές και να συντομεύσει τον χρόνο ως την εγκυμοσύνη σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας με αρκετά έμβρυα.

Η τεχνολογία time-lapse διευκολύνει την αδιατάρακτη καλλιέργεια των εμβρύων, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι από μόνη της αυξάνει τις γεννήσεις. Η στρατηγική «κατάψυξη όλων των εμβρύων» (freeze-all) έχει σαφή θέση στην πρόληψη της υπερδιέγερσης, όχι όμως ως γενικός κανόνας για όλες.

Πώς να συζητήσετε τα add-ons με τον γιατρό σας;

Ρωτήστε τρία απλά πράγματα για κάθε add-on που σας προτείνεται: Υπάρχει τυχαιοποιημένη μελέτη που δείχνει ότι αυξάνει το ποσοστό γέννησης; Ισχύει αυτό για τη δική μου περίπτωση; Ποιο είναι το κόστος και ο πιθανός κίνδυνος;

Ένας γιατρός που ακολουθεί την τεκμηριωμένη ιατρική θα σας εξηγήσει με ειλικρίνεια πού υπάρχει απόδειξη και πού όχι. Η απουσία add-ons δεν σημαίνει κατώτερη θεραπεία — συχνά σημαίνει πιο τίμια θεραπεία.

Σύνοψη

Τα add-ons είναι πολλά, αλλά ελάχιστα έχουν αποδεδειγμένο όφελος στη γέννηση παιδιού για τον γενικό πληθυσμό. Οι συστάσεις της ESHRE (2023) και το σύστημα της HFEA συγκλίνουν: η πλειονότητα δεν συνιστάται ως ρουτίνα. Ορισμένα (π.χ. PGT-A, freeze-all) έχουν θέση σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Η καλύτερη στρατηγική είναι μια καλά εκτελεσμένη, εξατομικευμένη εξωσωματική — και ειλικρινής συζήτηση για κάθε πρόσθετη τεχνική πριν την πληρώσετε.

Πηγές: ESHRE, «Good practice recommendations on add-ons in reproductive medicine», Hum Reprod 2023· HFEA, κατάλογος add-ons με σύστημα σηματοδότησης (traffic-light).

⚕ Ιατρικά αξιολογημένο από Καθ. Στρατή Κολυμπιανάκη · Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης Α.Μ. 16340

ΆΡΘΡΟ 4 · ΑΝΔΡΙΚΉ ΥΠΟΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ