Ωχρινική υποστήριξη (προγεστερόνη) μετά την εμβρυομεταφορά

Μετά την εμβρυομεταφορά, σχεδόν όλες οι ασθενείς λαμβάνουν προγεστερόνη — τη λεγόμενη ωχρινική υποστήριξη. Είναι ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα: γιατί τη χρειάζομαι, πώς τη λαμβάνω και για πόσο;

Η προγεστερόνη είναι η ορμόνη που προετοιμάζει και συντηρεί το ενδομήτριο ώστε να δεχτεί το έμβρυο. Η σωστή της χορήγηση είναι ουσιώδες μέρος της θεραπείας, αλλά οι λεπτομέρειες εξαρτώνται από το είδος του κύκλου.

Γιατί χρειάζεται προγεστερόνη μετά την εμβρυομεταφορά;

Στη φυσιολογική εγκυμοσύνη, το ωχρό σωμάτιο που δημιουργείται μετά την ωοθυλακιορρηξία παράγει προγεστερόνη, η οποία διατηρεί το ενδομήτριο κατάλληλο για την εμφύτευση. Στην εξωσωματική με φρέσκια μεταφορά, η ωοθηκική διέγερση και ο τρόπος πυροδότησης της ωοθυλακιορρηξίας διαταράσσουν αυτή τη φυσική παραγωγή.

Γι’ αυτό, στους φρέσκους κύκλους η συμπληρωματική προγεστερόνη είναι απαραίτητη: αντισταθμίζει την ανεπαρκή λειτουργία του ωχρού σωματίου και βελτιώνει αποδεδειγμένα το ποσοστό εγκυμοσύνης και γέννησης.

Με ποιους τρόπους χορηγείται;

Η προγεστερόνη χορηγείται κυρίως με τρεις τρόπους: κολπικά (υπόθετα, κάψουλες ή γέλη), ενδομυϊκά (ένεση σε ελαιώδες διάλυμα) και υποδόρια (ένεση). Η κολπική οδός είναι η πιο διαδεδομένη, γιατί είναι απλή, δρα τοπικά στη μήτρα και αποφεύγει τον πόνο των ενδομυϊκών ενέσεων.

Οι μελέτες δείχνουν ότι οι τρεις οδοί είναι σε γενικές γραμμές εξίσου αποτελεσματικές ως προς την εγκυμοσύνη. Η επιλογή γίνεται κυρίως με βάση την ανοχή, την ευκολία και την προτίμηση της ασθενούς.

Χρειάζεται προγεστερόνη και στην κατεψυγμένη μεταφορά;

Εξαρτάται από το είδος του κύκλου. Στον φαρμακευτικό (προγραμματισμένο) κύκλο κατεψυγμένης μεταφοράς δεν υπάρχει ωχρό σωμάτιο, οπότε η προγεστερόνη είναι απολύτως απαραίτητη και μάλιστα σε επαρκή δόση — η εγκυμοσύνη εξαρτάται πλήρως από αυτήν.

Στον αληθινά φυσικό κύκλο, αντίθετα, το ωχρό σωμάτιο υπάρχει και παράγει προγεστερόνη από μόνο του. Εκεί, η ανάγκη για επιπλέον χορήγηση είναι θεωρητικά μικρότερη, αν και πολλά κέντρα δίνουν μια συμπληρωματική δόση για σιγουριά.

Πότε ξεκινά και πότε σταματά η προγεστερόνη;

Η προγεστερόνη ξεκινά συνήθως γύρω στην ημέρα της ωοληψίας (στους φρέσκους κύκλους) ή λίγες ημέρες πριν τη μεταφορά (στους κατεψυγμένους), ώστε να συγχρονιστεί το ενδομήτριο με το στάδιο του εμβρύου.

Συνεχίζεται τουλάχιστον μέχρι το τεστ κύησης. Αν το τεστ είναι θετικό, πολλά πρωτόκολλα τη συνεχίζουν για μερικές ακόμη εβδομάδες, ώσπου ο πλακούντας αναλάβει την παραγωγή. Ο ακριβής χρόνος διακοπής καθορίζεται από τον γιατρό σας.

Έχει παρενέργειες;

Η προγεστερόνη είναι γενικά καλά ανεκτή. Στην κολπική μορφή, μπορεί να προκαλέσει τοπικό ερεθισμό, εκκρίσεις ή δυσφορία. Στην ενδομυϊκή μορφή, οι ενέσεις μπορεί να είναι επώδυνες και να προκαλέσουν τοπική ευαισθησία ή σκλήρυνση.

Γενικότερα συμπτώματα, όπως ελαφρύ φούσκωμα, ευαισθησία στο στήθος ή υπνηλία, είναι δυνατά αλλά συνήθως ήπια. Είναι σημαντικό να μη διακόπτετε μόνες σας την προγεστερόνη χωρίς οδηγία, ειδικά στους φαρμακευτικούς κύκλους.

Ποιο είναι το βασικό μήνυμα;

Η ωχρινική υποστήριξη με προγεστερόνη είναι θεμελιώδες, τεκμηριωμένο μέρος της εξωσωματικής στους φρέσκους και στους φαρμακευτικούς κύκλους. Η οδός χορήγησης έχει μικρή σημασία ως προς την αποτελεσματικότητα — επιλέγετε αυτήν που σας βολεύει καλύτερα, σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.

Το σημαντικότερο είναι η συνέπεια: να λαμβάνετε την προγεστερόνη σωστά και για όσο σας έχει οριστεί, ιδίως όταν δεν υπάρχει ωχρό σωμάτιο να την αναπληρώσει.

Σύνοψη

Η προγεστερόνη μετά την εμβρυομεταφορά προετοιμάζει και συντηρεί το ενδομήτριο για την εμφύτευση. Στους φρέσκους κύκλους και στους φαρμακευτικούς κύκλους κατεψυγμένης μεταφοράς είναι απαραίτητη, καθώς λείπει ή υπολειτουργεί το ωχρό σωμάτιο. Στον αληθινά φυσικό κύκλο, όπου το ωχρό σωμάτιο παράγει προγεστερόνη, η ανάγκη είναι θεωρητικά μικρότερη. Οι τρεις οδοί χορήγησης — κολπική, ενδομυϊκή, υποδόρια — είναι εξίσου αποτελεσματικές· η επιλογή γίνεται με κριτήριο την ανοχή και την ευκολία. Το κλειδί είναι η σωστή και συνεπής χρήση για όσο έχει οριστεί.

Πηγές: van der Linden και συν., Cochrane Database of Systematic Reviews — «Luteal phase support for assisted reproduction cycles»· ESHRE Guideline «Ovarian Stimulation for IVF/ICSI» (δόσεις και οδοί προγεστερόνης).

⚕ Ιατρικά αξιολογημένο από Καθ. Στρατή Κολυμπιανάκη · Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης Α.Μ. 16340

ΆΡΘΡΟ 9 · ΑΝΔΡΙΚΉ ΥΠΟΓΟΝΙΜΌΤΗΤΑ