Δωρεά ωαρίων

Η δωρεά ωαρίων είναι μια ιατρικά καθιερωμένη επιλογή για ζευγάρια που η εξωσωματική γονιμοποίηση με τα δικά τους ωάρια δεν φέρνει αποτέλεσμα. Είναι η πιο αποτελεσματική επιλογή όταν τα ωάρια της γυναίκας έχουν εξαντληθεί ή είναι πολύ λίγα και χαμηλής ποιότητας για να δώσουν εγκυμοσύνη.

Το παιδί που θα γεννηθεί θα είναι βιολογικό παιδί του πατέρα, θα κυοφορηθεί από τη μητέρα, και νομικά θα είναι παιδί του ζευγαριού.

Πότε εξετάζεται η δωρεά

Η δωρεά ωαρίων ενδείκνυται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις:

Πρόωρη εμμηνόπαυση ή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια — η γυναίκα δεν διαθέτει πλέον ωάρια
Προχωρημένη ηλικία της μητέρας, όπου οι πιθανότητες με τα δικά της ωάρια είναι ελάχιστες
Επαναλαμβανόμενες αποτυχημένες προσπάθειες εξωσωματικής με τα ωάρια της γυναίκας, όταν τα έμβρυα που δημιουργούνται είναι χαμηλής ποιότητας
Γενετικά νοσήματα που μεταβιβάζονται από τη μητέρα και μπορούν να μεταδοθούν στο παιδί
Χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία που έχει εξαντλήσει το ωοθηκικό απόθεμα
Πτωχή απάντηση των ωοθηκών σε επανειλημμένες διεγέρσεις

Πιθανότητες επιτυχίας

Η σημαντική διαφορά της δωρεάς από την εξωσωματική με δικά ωάρια είναι ότι η επιτυχία εξαρτάται από την ηλικία της δότριας, όχι της λήπτριας.

Ζωντανή γέννηση ανά μεταφορά εμβρύου: περίπου 50%
Συσσωρευτικό ποσοστό γέννησης ανά κύκλο δωρεάς: πάνω από 70%

Τα ποσοστά αυτά παραμένουν σταθερά ανεξάρτητα από την ηλικία της λήπτριας μέχρι περίπου τα 50 — γιατί τα ωάρια προέρχονται από νεαρή δότρια. Η μήτρα της λήπτριας διατηρεί την ικανότητα κυοφορίας πολύ πέρα από την ηλικία που μειώνεται η ποιότητα των ωαρίων της.

Η δότρια — επιλογή και έλεγχος

Στην Ελλάδα, η δότρια ωαρίων:

Είναι ηλικίας 18-35 ετών (απαιτείται από τη νομοθεσία)
Ικανοποιεί αυστηρά ιατρικά κριτήρια
Υποβάλλεται σε ψυχολογική αξιολόγηση
Ελέγχεται για λοιμώδη νοσήματα (HIV, ηπατίτιδα B και C, σύφιλη)
Υποβάλλεται σε υποχρεωτικό γενετικό έλεγχο σύμφωνα με τις οδηγίες της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής: καρυότυπος, μοριακός έλεγχος για α, β και δβ μεσογειακή αναιμία, κυστική ίνωση, σύνδρομο εύθραυστου Χ· επιπλέον έλεγχοι ανάλογα με το οικογενειακό ιστορικό
Αποζημιώνεται για τα έξοδα και τον χρόνο της — όχι για τα ίδια τα ωάρια

Ανωνυμία: στην Ελλάδα η δωρεά είναι αμοιβαία ανώνυμη — η δότρια δεν γνωρίζει σε ποιον δωρίζει, και το ζευγάρι δεν γνωρίζει την ταυτότητά της. Επιτρέπεται μόνο η μη ταυτοποιήσιμη φαινοτυπική αντιστοίχιση (χρώμα μαλλιών, ματιών, ομάδα αίματος).

Η διαδικασία βήμα προς βήμα

Συγχρονισμός κύκλων δότριας και λήπτριας με φαρμακευτική αγωγή.
Διέγερση της δότριας με γοναδοτροπίνες για ανάπτυξη πολλαπλών ωοθυλακίων.
Ωοληψία στη δότρια υπό ελαφρά αναισθησία.
Γονιμοποίηση των ωαρίων με σπέρμα του συζύγου (ή δότη σπέρματος αν χρειάζεται).
Προετοιμασία του ενδομητρίου της λήπτριας — με οιστρογόνα και προγεστερόνη ή στο πλαίσιο φυσικού κύκλου.
Μεταφορά εμβρύου σε καλά συγχρονισμένο ενδομήτριο — συνήθως μεταφέρεται ένα έμβρυο.
Έλεγχος εγκυμοσύνης 12-14 ημέρες μετά τη μεταφορά.

Φρέσκα ή κατεψυγμένα ωάρια δότριας

Στη δωρεά ωαρίων χρησιμοποιούνται ευρέως δύο προσεγγίσεις:

Φρέσκος κύκλος: ο κύκλος της δότριας και της λήπτριας συγχρονίζονται φαρμακευτικά, και τα ωάρια γονιμοποιούνται αμέσως μετά την ωοληψία.

Κατεψυγμένα ωάρια (τράπεζα ωαρίων): οι δότριες προσφέρουν ωάρια που κρυοσυντηρούνται με υαλοποίηση. Η λήπτρια επιλέγει από το διαθέσιμο απόθεμα, χωρίς αναμονή για συγχρονισμό κύκλου, με μεγαλύτερη ευελιξία και ευρύτερη επιλογή δοτριών.

Με τη σύγχρονη μέθοδο υαλοποίησης, τα ποσοστά επιτυχίας είναι ισοδύναμα μεταξύ φρέσκων και κατεψυγμένων ωαρίων δότριας — η οποιαδήποτε διαφορά είναι κλινικά αμελητέα.

Το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τη νομοθεσία (Ν. 3305/2005 όπως ισχύει σήμερα) και τις οδηγίες της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΕΑΙΥΑ):

Ανώτατο όριο ηλικίας λήπτριας: 54 ετών
Ανωνυμία υποχρεωτική, αμοιβαία και για τις δύο πλευρές
Μέγιστος αριθμός γεννήσεων από την ίδια δότρια: 10
Απαιτείται έγγραφη συγκατάθεση και των δύο συζύγων
Το τέκνο έχει δικαίωμα πρόσβασης σε μη ταυτοποιήσιμα ιατρικά στοιχεία της δότριας μέσω της Αρχής, αποκλειστικά για λόγους που σχετίζονται με την υγεία του

Όλη η διαδικασία εποπτεύεται και ρυθμίζεται από την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΕΑΙΥΑ).

Σύνοψη: τι να κρατήσετε

Η δωρεά ωαρίων είναι μια αποτελεσματική επιλογή με υψηλά ποσοστά γέννησης.
Η επιτυχία εξαρτάται από την ηλικία της δότριας, όχι της λήπτριας.
Τα ποσοστά γέννησης παραμένουν σταθερά (≈50% ανά μεταφορά) ανεξαρτήτως της ηλικίας της λήπτριας, επειδή εξαρτώνται από την ηλικία της δότριας. Σε προχωρημένες ηλικίες (≥45 ετών) αυξάνονται όμως οι μαιευτικοί κίνδυνοι. Στην Ελλάδα, η νομοθεσία επιτρέπει τη δωρεά ωαρίων έως την ηλικία των 54 ετών της λήπτριας.
Στην Ελλάδα η διαδικασία είναι αμοιβαία ανώνυμη και αυστηρά ρυθμισμένη.
Το ανώτατο όριο ηλικίας της λήπτριας είναι 54 ετών.

Ερωτήσεις για τον γιατρό σας

Με βάση το ιστορικό μου, είναι η δωρεά η κατάλληλη επιλογή τώρα ή έχει νόημα να συνεχίσω με δικά μου ωάρια;
Ποια είναι τα ποσοστά επιτυχίας στο κέντρο σας;
Πόσος χρόνος αναμένεται από την αίτηση μέχρι τη μεταφορά εμβρύου;
Ποιες είναι οι ψυχολογικές πτυχές που πρέπει να γνωρίζουμε ως ζευγάρι;
Πώς γίνεται η φαινοτυπική αντιστοίχιση;